De ervaring leert dat het soms nog moeilijk is echt en diep contact te maken met wat we traumadelen noemen in de IZR-processen.
Ook zien we dat trauma soms zo diep opgeslagen is in ons systeem, dat praten erover nauwelijks iets losmaakt. Je voelt weliswaar dat er iets niet klopt – spanning in je lijf, emotionele blokkades of terugkerende fysieke klachten – maar je weet niet altijd waar het vandaan komt.
Vaak ben je je wel bewust van de klachten, maar kun je de vinger niet leggen op de oorzaak. Dan is Brainspotting een krachtige therapievorm die niet alleen mentaal, maar juist ook op diep neurologisch niveau werkt. Het is een lichaamsgerichte methode die werkt via het visuele systeem en toegang geeft tot diepgewortelde emotionele en lichamelijke blokkades.
Oogposities als ingang.
Wat is Brainspotting?
Brainspotting is een relatief nieuwe therapievorm die in 2003 werd ontwikkeld door Dr. David Grand, een Amerikaanse psychotherapeut. Het uitgangspunt is simpel, maar doeltreffend: ‘Waar je kijkt, beïnvloedt hoe je je voelt.’ Door specifieke oogposities aan te houden terwijl je aandacht houdt bij een emotionele of lichamelijke klacht, kunnen diepere hersengebieden – die vaak buiten ons bewustzijn werken – worden geactiveerd en tot verwerking komen.
Waar traditionele gesprekstherapie vooral werkt met de neocortex (het rationele brein), richt Brainspotting zich op het limbisch systeem en de hersenstam, waar onze emotionele en traumatische ervaringen liggen opgeslagen. De therapie maakt zo gebruik van de natuurlijke verbinding tussen ogen, hersenen en lichaam.
Hoe Brainspotting is ontstaan vanuit EMDR
Brainspotting vindt zijn oorsprong in de praktijk van Dr. David Grand, een ervaren psychotherapeut die jarenlang werkte met EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) om trauma’s en emotionele blokkades te behandelen. Tijdens een EMDR-sessie in 2003 merkte Grand dat een cliënt sterk emotioneel reageerde wanneer haar ogen op één specifieke plek bleven rusten. In plaats van door te gaan met de gebruikelijke oogbewegingen, besloot hij op dat moment te vertragen en de cliënt te laten focussen op die ene oogpositie. Tot zijn verbazing leidde dit tot een diepe, spontane verwerking van onderliggende emoties.
Deze ervaring vormde het begin van Brainspotting. Grand ontwikkelde de methode verder vanuit de gedachte dat het oog toegangspoorten biedt tot diepere gebieden in het brein, met name de subcorticale gebieden die betrokken zijn bij traumaverwerking. Inmiddels wordt Brainspotting wereldwijd toegepast door therapeuten die werken met trauma, hechtingsproblemen, prestatieblokkades en andere hardnekkige klachten.
Brainspotting is dus ontstaan als een verfijning van EMDR: met minder structuur, meer aandacht voor lichaamssensaties en diepere verwerking op neurologisch niveau. Soms heb je ook geen levende herinnering aan een gebeurtenis. Denk daarbij bijvoorbeeld aan prenataal of perinataal trauma.
Hoe werkt Brainspotting?
Tijdens een sessie helpt de behandelaar je een zogeheten ‘brainspot’ te vinden: een specifieke oogpositie die verbonden is met een bepaalde emotionele of fysieke ervaring. Dit wordt vaak ondersteund met bilaterale muziek (zoals zachte geluiden die afwisselend in je linker- en rechteroor klinken), waardoor je brein beide hersenhelften optimaal gebruikt tijdens de verwerking.
Terwijl je met je ogen gefocust blijft op dit punt en met je aandacht bij je innerlijke beleving blijft, begint je systeem langzaam spanning, herinneringen of emoties los te laten. Je hoeft er niet over te praten — je lichaam doet het werk. Dit maakt Brainspotting bijzonder geschikt voor mensen die moeite hebben met woorden geven aan hun ervaring, of waarbij traditionele therapievormen weinig effect hadden.
Wat zegt de wetenschap over Brainspotting?
Hoewel Brainspotting een relatief jonge methode is, zijn de eerste onderzoeksresultaten veelbelovend. Daarbij is het ook goed om te bedenken dat het ongeveer 20 jaar geduurd heeft voordat EMDR wetenschappelijk werd erkent als werkende methode, terwijl duizenden therapeuten dit al lang wisten op basis van hun ervaringen.
Daar waar in brainspotting gesproken wordt over ingekapselde ervaringen, wordt in IOPT (IZR) gesproken over een traumasplit en noemt de polyvagaaltheorie het een freeze. Voor mij lijkt het dat vanuit verschillende invalshoeken over hetzelfde fenomeen wordt gesproken. Een actie van ons systeem uit lijfsbehoud bij een overweldigende ervaring. Mijn ervaring is dat brainspotting kan helpen bij het wegnemen van klachten als gevolg van die actie.
In neurologisch onderzoek (zie het werk van Damir Del Monte) is aangetoond dat oogbewegingen en oogpositie invloed hebben op hersenactiviteit, met name in gebieden die betrokken zijn bij emotie- en traumaverwerking (zoals de amygdala, hippocampus en hersenstam). Brainspotting speelt daar direct op in. De methode wordt wereldwijd steeds vaker toegepast door therapeuten die gespecialiseerd zijn in trauma, lichaamsgerichte psychotherapie en neuropsychologie. Mijn ervaringen met de methode beschouw ik ook als zeer positief.