Ik ga jouw tuin omploegen!

Ik ga ongevraagd jouw tuin omploegen!

Ik hoor je bijna denken. Heb het lef! Of misschien moet je ook wel lachen om dit rare voornemen en ben je nieuwsgierig geworden waarom ik dat zou willen doen.

De aanleiding. Ik was aanwezig bij een bijeenkomst met buurtbewoners. Ik woon in Beemte Broekland en Beemte Broekland hoort tot het buitengebied van Apeldoorn. Het is een uitgestrekt gebied met weinig woningen en veel weilanden en akkers en de gemeente Apeldoorn heeft bedacht dat je daar wel 75 hectare zonnepanelen op kunt plaatsen. Even voor de gedachte. Dat zijn zo’n 150 voetbalvelden.

Hebben alle woningen in de stad Apeldoorn dan al zonnepanelen? Neen.
Hebben alle bedrijven op de industrieterreinen al zonnepanelen? Neen.
Staat Apeldoorn niet bekend als “De Groenste gemeente van Nederland”? Jawel.
Is Apeldoorn dan tegen biodiversiteit? Neen.
Zijn die zonnepanelen dan voldoende om in de toekomst heel Apeldoorn van energie te voorzien? Neen, ook dat niet.
Gaan bewoners van Apeldoorn dan minder betalen voor hun energie? Neen.

Waarom zou je dat dan in hemelsnaam doen?

En dit is nu precies de vraag van de buurtbewoners. De rest van Apeldoorn maakt het kennelijk geen fluit uit. Die zonnepanelen komen immers niet in hun achtertuin.
Toen heb ik geopperd om ongevraagd de tuinen van alle gemeenteraadsleden en van burgemeester en wethouders van de gemeente Apeldoorn om te ploegen. De meesten van ons hebben immers wel een tractor.

Uit machteloosheid

Nu hoop ik maar dat je dit kunt lezen als een illustratie van gevoelde machteloosheid en niet als een oproep om dat daadwerkelijk te gaan doen. Mijn opmerking kwam ook voort uit het systemisch inzicht dat systemen de mensen in dat systeem binden, maar tegelijkertijd ook anderen buiten dat systeem uitsluiten.
We zien dat bijvoorbeeld in kerkgenootschappen en in de laatste jaren in toenemende mate in onze politieke systemen.

En met name dat uitsluiten raakt ten diepste aan de existentiële behoefte ons verbonden te voelen met anderen. Dat begint in familiesystemen, waar kinderen zonder hun ouders niet kunnen overleven. Waar kinderen de behoefte voelen om zich veilig en geborgen te voelen. Bij hun ouders en de rest van het gezin.

Nu hebben systemen ook een andere kant. Om de eigen autonomie te versterken zetten ze zich af tegen andere systemen of beperken de toegang. Systemen sluiten uit. Jij mag er niet bij, want je bent van een andere club. Jij krijgt wel geld en jij niet.
Ook dit proces kennen we vanuit de ontwikkeling van kinderen. Van afhankelijk naar tegenafhankelijk naar onafhankelijk.

Nu weer terug naar de gemeente Apeldoorn. Ik hoor de gemeente Apeldoorn zeggen: Er komen 75 hectare zonnepanelen en hoe duw ik dat de bewoners van dat gebied door de strot?
Kijk. Daar zijn politieke systemen voor. Dan maak je als gemeente een omgevingsvisie en dan schrijf je een gebiedsvisie en een energienota en dan huren ze een bedrijf in die met bewoners gaat praten en opschrijft wat zij willen horen.

Als buurtbewoners deel gaan uitmaken van dat systeem ontmoeten ze de onmacht van de uitsluiting, omdat het einde voorspelbaar is. Er is beleid op papier ontwikkeld. Er is op papier inspraak geweest. Er is op papier burgerparticipatie, dus komen er zonnepanelen.

Veronderstel dat de buurtbewoners van Beemte Broekland nu het systeem zouden vormen van het ongevraagd omploegen van tuinen? Dan ligt de doelgroep voor de hand.

De uitkomst is trouwens ook dan voorspelbaar. Hier geldt gewoon het recht van de sterkste.

Mensen die zich afvragen waarom er in de huidige samenleving letterlijk gevechten plaats vinden tussen overheid en bewoners, vinden misschien het antwoord aan de hand van het geschetste voorbeeld.

Ik wens onze overheid veel systemische wijsheid. De eerlijkheid gebiedt me te zeggen dat ik ze wel een beetje traag vind.